Wynagrodzenie jest podstawowym świadczeniem, które pracownik powinien otrzymać za wykonaną pracę. W Norwegii pracodawca odpowiada za prawidłowe rozliczenie nie tylko samej pensji, ale również przepracowanych godzin, dodatków oraz feriepenger.

Jeżeli pracownik otrzymuje mniej pieniędzy, niż powinien, warto dokładnie sprawdzić przyczynę. Nie każda nieprawidłowość w wypłacie oznacza bowiem przestępstwo. W określonych sytuacjach świadome i bezprawne pozbawienie pracownika należnych pieniędzy może jednak zostać uznane za lønnstyveri, czyli kradzież wynagrodzenia.

Przepisy dotyczące lønnstyveri obowiązują w Norwegii od 1 stycznia 2022 roku.

Kiedy niewypłacone pieniądze mogą oznaczać lønnstyveri?

O kradzieży wynagrodzenia można mówić w sytuacji, gdy pracodawca bezprawnie nie wywiązuje się z obowiązku wypłaty należnych pracownikowi pieniędzy i robi to umyślnie, mając na celu uzyskanie nieuprawnionej korzyści.

Dlatego przy ocenie konkretnej sytuacji znaczenie ma nie tylko to, że wynagrodzenie nie zostało wypłacone w prawidłowej wysokości. Istotne są również zamiar pracodawcy, charakter jego działania oraz okoliczności sprawy.

Może chodzić między innymi o wynagrodzenie wynikające z umowy o pracę, przepisów prawa lub innych obowiązujących regulacji.

Nie tylko pensja

Problem z wynagrodzeniem może dotyczyć różnych jego elementów. Lønnstyveri może obejmować nie tylko podstawową pensję, ale również inne należne pracownikowi świadczenia pieniężne.

Jednym z nich są feriepenger. Jeżeli pracodawca bezprawnie odmawia ich wypłaty albo wypłaca je w zaniżonej wysokości, sytuacja może wymagać dokładnego sprawdzenia.

Znaczenie może mieć również prawidłowe rozliczenie czasu pracy. Jeżeli ewidencja godzin zostaje celowo zmieniona w taki sposób, aby pracownik otrzymał wynagrodzenie za mniejszą liczbę godzin niż faktycznie przepracował, również może pojawić się problem.

Podobnie wygląda sytuacja w przypadku nadgodzin i dodatków. Praca wykonana w godzinach nadliczbowych powinna zostać prawidłowo rozliczona, a celowe pomijanie należnego wynagrodzenia lub dodatków może mieć poważne konsekwencje.

Wynagrodzenie może być pomniejszane w nieprawidłowy sposób

Nie każda strata części wynagrodzenia wynika z błędnego naliczenia godzin. Problemem mogą być również potrącenia z pensji.

Pracodawca nie może dowolnie pomniejszać wynagrodzenia o różnego rodzaju koszty. Potrącenia podlegają określonym zasadom i w wielu przypadkach wymagają odpowiedniej podstawy prawnej lub pisemnego uzgodnienia.

Dlatego nieuzasadnione obciążenie pracownika kosztami również powinno zostać dokładnie sprawdzone.

„Pay-back” – kiedy pracownik musi oddać część wypłaty

Jedną z sytuacji związanych z kradzieżą wynagrodzenia jest tak zwany „pay-back”.

W takim przypadku pracodawca formalnie wypłaca pracownikowi określone wynagrodzenie, a następnie żąda zwrotu całości lub części otrzymanej kwoty.

W praktyce może to oznaczać, że pracownik rzeczywiście otrzymuje mniej pieniędzy, niż wynikałoby to z wynagrodzenia, które powinien otrzymać zgodnie z obowiązującymi zasadami.

A jeśli stawka jest zbyt niska?

W Norwegii nie ma jednej ustawowej płacy minimalnej obowiązującej we wszystkich zawodach. W wybranych branżach funkcjonują jednak minimalne stawki wynagrodzenia związane z zasadami allmenngjøring.

Dotyczy to określonych sektorów, w których zatrudnionych jest wielu pracowników zagranicznych.

Jeżeli pracodawca celowo wypłaca wynagrodzenie niższe niż wynika to z obowiązujących w danej branży zasad, sytuacja może wymagać analizy pod kątem naruszenia prawa pracy oraz ewentualnego lønnstyveri.

Jakie kary przewiduje norweskie prawo?

Lønnstyveri zostało wprowadzone do norweskiego kodeksu karnego jako przestępstwo.

Zgodnie z § 395 straffeloven za lønnstyveri może grozić grzywna lub kara pozbawienia wolności do 2 lat.

W przypadku szczególnie poważnego czynu, określanego jako grovt lønnstyveri, zastosowanie ma § 396. W takim przypadku maksymalna kara może wynosić do 6 lat pozbawienia wolności.

Nie oznacza to jednak, że każda sytuacja, w której pracownik otrzymał wynagrodzenie z opóźnieniem lub w nieprawidłowej wysokości, automatycznie jest przestępstwem. W przypadku lønnstyveri znaczenie ma między innymi umyślność działania, jego bezprawność oraz cel uzyskania nieuprawnionej korzyści.

Co warto sprawdzić, gdy wypłata się nie zgadza?

Jeżeli pracownik uważa, że nie otrzymał całego należnego wynagrodzenia, powinien najpierw ustalić, jaka kwota nie została wypłacona i z czego wynika różnica.

Pomocne może być zebranie dokumentów związanych z zatrudnieniem, takich jak:

• umowa o pracę,
• lønnsslipper,
• ewidencja przepracowanych godzin,
• informacje dotyczące ustalonej stawki,
• dokumentacja feriepenger,
• potwierdzenia przelewów,
• korespondencja z pracodawcą.

Warto również dokładnie sprawdzić, czy prawidłowo rozliczono godziny, nadgodziny, dodatki, feriepenger oraz ewentualne potrącenia.

Pierwszy krok – kontakt z pracodawcą

W przypadku stwierdzenia zaległości dobrym rozwiązaniem jest pisemny kontakt z pracodawcą.

Pracownik powinien wskazać, jaka należność nie została wypłacona, jakiego okresu dotyczy oraz jaka kwota pozostaje do zapłaty. Pisemna forma pozwala zachować dokumentację dotyczącą zgłoszonego problemu.

Jeżeli sprawy nie uda się wyjaśnić, pracownik może rozważyć dalsze działania.

Arbeidstilsynet nie odzyskuje pensji za pracownika

W przypadku problemów z wynagrodzeniem można skontaktować się z Arbeidstilsynet, czyli norweską Inspekcją Pracy, aby uzyskać informacje dotyczące przepisów i praw pracownika.

Trzeba jednak pamiętać, że Arbeidstilsynet nie zajmuje się bezpośrednim odzyskiwaniem zaległego wynagrodzenia w imieniu pracownika.

Dochodzenie konkretnej należności jest co do zasady sprawą pomiędzy pracownikiem a pracodawcą.

W zależności od sytuacji sprawa może zostać skierowana między innymi do forliksrådet. W bardziej skomplikowanych przypadkach warto również skonsultować się z prawnikiem.

Co w sytuacji, gdy firma nie ma pieniędzy?

Niewypłacone wynagrodzenie może być związane również z problemami finansowymi przedsiębiorstwa.

Jeżeli pracodawca nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań i zostanie wobec niego otwarte postępowanie upadłościowe, pracownik w określonych sytuacjach może skorzystać z norweskiego systemu gwarancji wynagrodzeń, czyli lønnsgarantiordningen.

Może on obejmować między innymi zaległe wynagrodzenie oraz feriepenger, jednak obowiązują określone warunki i ograniczenia.

Dlatego w przypadku niewypłacalności pracodawcy warto możliwie szybko sprawdzić, czy pracownik spełnia wymagania pozwalające na skorzystanie z systemu lønnsgaranti.

Dlaczego warto kontrolować lønnsslipp?

Nieprawidłowości związane z wynagrodzeniem nie zawsze są łatwe do zauważenia. Pracownik może wiedzieć jedynie, że na jego konto wpłynęła niższa kwota, ale nie znać przyczyny.

Różnica może wynikać z liczby przepracowanych godzin, feriepenger, dodatków, potrąceń albo zastosowanej stawki wynagrodzenia.

Dlatego warto przechowywać dokumentację dotyczącą zatrudnienia i regularnie sprawdzać lønnsslipp.

W przypadku pojawienia się niejasności dobrze jest najpierw wyjaśnić je z pracodawcą, a jeżeli sytuacja tego wymaga, skorzystać z odpowiedniej pomocy.

Lønnstyveri to nie to samo co błąd w rozliczeniu

Kradzież wynagrodzenia jest poważnym naruszeniem prawa, ale nie każda zaległość lub pomyłka przy naliczaniu pensji oznacza popełnienie przestępstwa.

W przypadku lønnstyveri znaczenie mają konkretne okoliczności, dokumentacja oraz sposób działania pracodawcy.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy prawidłowe prowadzenie rozliczeń pracowniczych ma więc szczególne znaczenie. Pracodawca powinien zadbać o poprawne rozliczenie czasu pracy, wynagrodzenia, feriepenger i innych należnych świadczeń oraz o właściwą dokumentację.

Błędy mogą prowadzić do powstania zaległości i sporów z pracownikami, natomiast umyślne działania mogą wiązać się z poważniejszymi konsekwencjami prawnymi.

Prawidłowe rozliczenia mają znaczenie

Znajomość zasad dotyczących wynagrodzenia jest ważna zarówno dla pracownika, jak i dla przedsiębiorcy.

Pracownik powinien wiedzieć, co sprawdzić, gdy otrzymana wypłata nie odpowiada należnej kwocie. Pracodawca natomiast powinien zadbać o prawidłowe rozliczanie wynagrodzeń i dokumentacji związanej z zatrudnieniem.

Właściwie prowadzona księgowość może pomóc uporządkować dokumentację firmy, prawidłowo rozliczać wynagrodzenia oraz ograniczyć ryzyko błędów związanych z obowiązkami pracodawcy.

Twoje Autoryzowane Biuro Księgowe w Norwegii

+47 939 82 173