Planowanie urlopu w Norwegii nie zawsze zależy wyłącznie od pracownika. Choć pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględniać preferencje zatrudnionych, ostatecznie to on odpowiada za organizację urlopów i prawidłowe stosowanie przepisów wynikających z ferieloven – norweskiej ustawy o urlopach.

Poniżej wyjaśniamy najważniejsze zasady dotyczące planowania, wykorzystania i przenoszenia urlopu.

Kto decyduje o terminie urlopu?

W pierwszej kolejności pracodawca powinien omówić termin urlopu z pracownikiem lub – jeśli w zakładzie działa przedstawiciel pracowników (tillitsvalgt) – również z nim. Celem jest znalezienie rozwiązania odpowiadającego obu stronom.

Jeżeli jednak nie da się pogodzić wszystkich wniosków urlopowych albo potrzeby firmy wymagają innej organizacji pracy, ostateczna decyzja należy do pracodawcy.

Prawo do urlopu w okresie letnim

Przepisy gwarantują pracownikowi możliwość wykorzystania co najmniej trzech tygodni nieprzerwanego urlopu pomiędzy 1 czerwca a 30 września. Jest to tzw. główny sezon urlopowy.

Pozostała część ustawowego urlopu również powinna być udzielona w sposób ciągły, chyba że strony uzgodnią inne rozwiązanie.

Kiedy pracownik powinien poznać termin urlopu?

Co do zasady pracownik ma prawo otrzymać informację o terminie urlopu najpóźniej dwa miesiące przed jego rozpoczęciem, o ile nie wystąpiły szczególne okoliczności uniemożliwiające zachowanie tego terminu.

Jeżeli pracodawca nie przestrzega tego obowiązku i dochodzi do sporu, pracownik może zwrócić się o pomoc do swojego związku zawodowego, który często zapewnia wsparcie prawne.

Czy pracodawca może nakazać wykorzystanie urlopu?

Tak. W Norwegii obowiązek wykorzystania urlopu dotyczy nie tylko pracownika, ale również pracodawcy. To właśnie pracodawca odpowiada za dopilnowanie, aby zatrudnione osoby faktycznie skorzystały z należnego wypoczynku.

Przepisy wynikają również z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (HMS). Regularny odpoczynek ogranicza ryzyko wypadków przy pracy, zmniejsza liczbę zwolnień lekarskich oraz pozytywnie wpływa na zdrowie i efektywność pracowników.

Czy niewykorzystany urlop można zamienić na pieniądze?

Zasadniczo nie.

Norweskie przepisy zakładają, że urlop ma służyć odpoczynkowi, dlatego nie można zrezygnować z wolnego w zamian za dodatkową wypłatę.

Wyjątek stanowi zakończenie stosunku pracy. Wtedy niewykorzystany urlop rozliczany jest finansowo zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Przeniesienie urlopu na kolejny rok

Ferieloven dopuszcza możliwość przeniesienia części urlopu.

Na podstawie pisemnego porozumienia między pracownikiem i pracodawcą można przenieść maksymalnie dwa tygodnie urlopu na następny rok.

Tak samo możliwe jest wykorzystanie do dwóch tygodni tzw. urlopu zaliczkowego (forskuddsferie), czyli dni wolnych z przyszłorocznego wymiaru urlopu.

Jeżeli jednak urlop nie został wykorzystany z winy pracodawcy, cały niewykorzystany ustawowy urlop przechodzi na kolejny rok automatycznie. Dotyczy to również wielu przypadków długotrwałej choroby.

Urlop podczas zwolnienia lekarskiego

Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim nie traci prawa do urlopu.

Może sam zdecydować, że mimo choroby chce wykorzystać urlop. W takim przypadku wypłata świadczenia chorobowego (sykepenger) zostaje wstrzymana, a pracownik korzysta z wcześniej wypracowanych feriepenger.

Osoba całkowicie niezdolna do pracy ma również prawo przełożyć urlop na późniejszy termin. Aby było to możliwe, należy najpóźniej ostatniego dnia roboczego przed planowanym urlopem poinformować pracodawcę i przedstawić zaświadczenie lekarskie.

Jeżeli wykorzystanie urlopu w danym roku okaże się niemożliwe, niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok.

Urlop podczas permittering

Przepisy dotyczące urlopu obowiązują również pracowników objętych permittering.

Pracodawca może ustalić termin urlopu lub zobowiązać pracownika do jego wykorzystania, pod warunkiem zachowania wymaganego okresu wcześniejszego powiadomienia.

Na czas urlopu NAV wstrzymuje wypłatę świadczenia postojowego, natomiast pracownik korzysta z należnych feriepenger wypracowanych wcześniej.

Nowa praca a prawo do urlopu

Zmiana pracodawcy w trakcie roku nie powoduje utraty prawa do urlopu.

Osoba rozpoczynająca pracę najpóźniej 30 września zachowuje prawo do pełnego ustawowego urlopu wynoszącego 25 dni roboczych.

Jeżeli zatrudnienie rozpoczęło się do 15 sierpnia, pracownik może również domagać się trzech tygodni urlopu w głównym sezonie letnim.

Osoby zatrudnione po 30 września mają prawo do co najmniej siedmiu dni roboczych urlopu przed końcem roku.

Co do zasady pracodawca może wymagać wykorzystania urlopu tylko wtedy, gdy pracownik posiada wypracowane feriepenger. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy zakład pracy zostaje czasowo zamknięty, np. z powodu wspólnego urlopu (fellesferie).

Urlop przy pracy na część etatu i w systemie zmianowym

Wielu pracowników błędnie zakłada, że niepełny etat oznacza mniejszy wymiar urlopu.

Tak nie jest.

Każdy pracownik ma prawo do 25 dni roboczych urlopu rocznie, niezależnie od liczby godzin pracy czy wymiaru etatu.

W Norwegii urlop liczony jest według tzw. virkedager, czyli dni od poniedziałku do soboty, a nie wyłącznie dni wynikających z grafiku pracy.

Oznacza to, że osoba pracująca np. trzy dni w tygodniu nadal wykorzystuje sześć dni urlopu za każdy tydzień wolnego.

Podobna zasada obowiązuje pracowników zatrudnionych w systemie zmianowym lub turnusowym.

Jedynie umowa o pracę albo układ zbiorowy mogą przewidywać korzystniejsze rozwiązania, zgodnie z którymi urlop obejmuje wyłącznie rzeczywiste dni pracy.

Najważniejsze informacje w skrócie

– O terminie urlopu ostatecznie decyduje pracodawca.
– Pracownik ma prawo do trzech tygodni urlopu między 1 czerwca a 30 września.
– Termin urlopu powinien być znany co najmniej dwa miesiące wcześniej.
– Pracodawca ma obowiązek dopilnować wykorzystania urlopu.
– Maksymalnie dwa tygodnie urlopu można przenieść na kolejny rok na podstawie pisemnego porozumienia.
– Urlopu zasadniczo nie można zamienić na pieniądze – wyjątkiem jest zakończenie zatrudnienia.
– Każdemu pracownikowi przysługuje 25 dni roboczych urlopu rocznie, niezależnie od wymiaru etatu. Urlop rozliczany jest według virkedager, czyli dni od poniedziałku do soboty.

Nasze biuro wspiera przedsiębiorców i pracowników w Norwegii w zakresie księgowości, prawa pracy oraz obowiązków pracodawców.

Zapraszamy do współpracy!

Twoje autoryzowane biuro księgowe w Norwegii

+47 939 82 173